Straszny dwór

Straszny dwór Stanisława Moniuszki - operowe Wesele, selfie nas - Polaków. W zamierzeniu Moniuszki dzieło, które miało podtrzymać na duchu, pielęgnować zagrożoną narodową tożsamość, głośnym forte wyśpiewać „jeszcze nie zginęliśmy”. Jak Mickiewicz w Panu Tadeuszu, kompozytor tworzy operowy poemat dygresyjny, w którym akcja - łamanie kawalerskich ślubów, jest tylko pretekstem do zbudowania pokrzepiających obrazów z wyidealizowanej przeszłości. A wszystko to nieco w duchu komedii Fredry.

W dniu prapremiery, gdy Rosjanie po Powstaniu Styczniowym próbowali zniszczyć nasz naród i stworzyć z nas obywateli podrzędnej kategorii, gloryfikacja dawnej Polski była czynem niezwykłej odwagi ze strony autorów i Teatru. Pomimo ingerencji cenzury Straszny dwór wywołał entuzjazm. Przerażony cenzor po trzech spektaklach zakazał grać dzieło - ta paniczna reakcja świadczyła o tym, jak było ono ważne, że jak lawa pod skorupką komedii ukrywało żar.

Kusi mnie więc, by iść z duchem dzieła - pod pozorem kolorowego obrazka pokazać, to co boli. A co boli mnie? Pogarda. Poczucie wyższości tych, którym my sami a czasem po prostu los dał coś więcej, a co niekoniecznie służy nam wszystkim - stanowiska, bogactwa, władzę. Pogarda wobec tego, co sam cenię - nauki, kultury, pracowitości. Pogarda tych, którzy z gębą pełną frazesów, manipulują innymi, wykorzystując swoją dominującą rolę, sprowadzając rolę przywódczą to budowania swojego ego i fortuny. Obrzydliwe! Zapewne wielu chętnie odczyta to przez pryzmat polityki i wojny polsko-polskiej. I słusznie. Choć zdaję sobie sprawę, że pogarda to przywara ogólnoludzka, a nie tylko polska.

Ale świat nie jest taki zły, niech no tylko zagrają mazura - tańca z pańskich dworów i wiejskich karczm - i dlatego zaczynam i kończę moją inscenizację idealistycznymi obrazami pokojowej wspólnoty. Pozwalam sobie w finale przywołać naszego geniusza - Adama Mickiewicza, który jak mało kto rozgryzł nas, Polaków i w finałowym mazurze przywołać jego apel z zakończenia Pana Tadeusza - „kochajmy się!”